We verwelkomen curator en schrijver Sonia D’Alto voor de lancering van Le Nemesiache: Reclaiming Mythological Rituals, de eerste monografie gewijd aan de Napolitaanse feministische en pacifistische kunstenaarsgroep. Het boek brengt niet eerder gepubliceerde documenten, foto’s en affiches samen, naast nieuwe essays die de geschiedenis, mythisch-poëtische praktijken en politieke inzet van het collectief opnieuw belichten.

De publicatie werd geredigeerd en mee geschreven door Sonia D’Alto, met nieuwe bijdragen van Chiara Bottici, Federica Bueti, Cairo Clarke, Arnisa Zeqo, Giulia Damiani, Giusi Palomba, Elvira Vannini en Giovanna Zapperi. Uitgegeven door Mousse Publishing en geproduceerd in samenwerking met Marea Art Project en met steun van de Italian Council (13e editie), gepromoot door de Directie-Generaal voor Hedendaagse Creativiteit van het Ministerie van Cultuur. 

De avond omvat ook een vertoning van experimentele Super 8-films uit de jaren 1970 van Le Nemesiache. Het gaat om zelden getoonde documenten van hun collaboratieve, feministische benadering van cinema. 

Filmprogramma 

Le Nemesiache is een Napolitaans collectief van kunstenaars, pacifisten en feministen, opgericht in 1970 door de Napolitaanse kunstenaar Lina Mangiacapre en vooral actief in Napels, Sorrento en de Amalfikust, met vertakkingen in Rome en Parijs. Hun interdisciplinaire creatieve aanpak – die film, performance, kritische teksten, schilderkunst, poëzie, muziek, collage en kostuumontwerp omvatte – verweefde feminisme, mythologie, sprookjes, sciencefiction en radicale verbeelding. Het resultaat is een praktijk die diep geworteld is in de lokale context, met protesten en bezettingen, en een feminisme dat, gevoed door de genealogieën van Zuid-Italië, solidariteit smeedt tussen onderdrukten in diverse contexten.

In de jaren 1970 maakten Lina Mangiacapre en de Napolitaanse feministische groep Le Nemesiache korte Super 8-films. Ze onderzochten daarmee niet alleen vormen van collectieve cinema, maar ook hoe de feministische praktijk van bewustwording (consciousness-raising) zich naar de publieke ruimte kon uitbreiden, en hoe mythe kon worden ingezet om cinema te heruitvinden als collectief ritueel en als vorm van expanded cinema.

Antistrip, 1976
Videostill, Super 8, kleur, geluid, 20’
Regie: Lina Mangiacapre/Nemesi, muziek en performance: Le Nemesiache, geproduceerd door Coop. Le Tre Ghinee/Nemesiache 

Antistrip speelt zich af in de intieme setting van Lina Mangiacapre’s huis in Posillipo (Napels). Hier ensceneren de Nemesiache een proto-transfeministisch cabaret, spelend met identiteiten, vermommingen en striptease, begeleid door een sonische collage van Flying Lesbians, Patty Pravo, Napolitaanse liederen en Iraanse melodieën. De sfeer, zwevend tussen mythe en rebellie, culmineert in Lina’s pianoperformance: een gebaar van bevrijding waarin het lichaam oplost in muziek en ruimte. Spel wordt zo de sleutel tot een nieuwe harmonie, waar verschil kan worden uitgedrukt, sociale en seksuele rollen worden losgelaten, het genderbinarisme wordt overstegen, en collectieve vreugde en verlangens gedeeld worden. 

Autocoscienza [Bewustwording], 1976

Video, Super 8, kleur, geluid, 15’
Regie: Lina Mangiacapre/Nemesi met Teresa Mangiacapra/Niobe en Bruna Felletti/Karma 

Korte film van Lina Mangiacapre/Nemesi, samen gemaakt met Niobe en Karma, en volledig zonder montage opgenomen. De camera wordt een derde oog – het oog van Parthenope, de mythische Sirene – en registreert Niobe’s psycho-fabuleuze dansen en gebaren tussen de antieke tempels van Paestum. Het onthult “een vrouw die haar eigen territorium opeist: wereld, lucht, zee, zon, maan; haar territorium van cinema als beeld van zichzelf. Om de wereld ook met haar ogen en handen te baren, een wereld van leven.” De camera beweegt door de symbolische plaatsen van de Nemesiache-ervaring: Paestum tijdens de feministische bijeenkomst van 1976 die zij organiseerden; de Golf van Napels en de Vesuvius; het interieur van Lina’s huis in Posillipo; de fumarolen van de Phlegraïsche Velden. 

Il Mare ci ha chiamate [Door de zee geroepen], 1978 

Video, Super 8, kleur, geluid, 18’
Regie: Lina Mangiacapre/Nemesi, muziek en performance: Le Nemesiache, geproduceerd door
Coop. Le Tre Ghinee/Nemesiache 

De korte film documenteert een performatieve poëzie-interventie die Le Nemesiache in juni 1978 realiseerde. Gekleed in “poëziegewaden” dalen ze af richting Gaiola en belichamen een voorouderlijke, droomachtige en mythologische dimensie, terwijl ze tegelijk het lijden van de aarde aanklagen, geteisterd door de pijn van een door menselijk handelen vervuilde en verwonde zee. In solidariteit met het land, de zee en andere feministische groepen leidt Nemesi met de fluit, terwijl de andere Nemesiache – met trommels en lange peplossen versierd met gedichten in goud en zilver – een spontane processie vormen die de zee bereikt voor een poëziefestival: “Zee, cultuur, kosmos, een dimensie die moet worden heroverd.”